Opracowania

« Powrót

Wady wzroku u dzieci i ich konsekwencje - opracowane przez mgr Bożenę Zacna - Czaja – tyflopsychologa

2016.10.26

Wady wzroku mają wpływ na codzienne życie i aktywność dzieci i młodzieży. Dzieci z uszkodzonym narządem wzroku nie stanowią jednolitej grupy. Różne są bowiem przyczyny i okres uszkodzenia wzroku. Ważna jest także głębokość i zakres uszkodzenia.O wadach wzroku mówimy wtedy, gdy układ optyczny oka nie jest w stanie skupić równoległej wiązki promieni świetlnych na siatkówce. Mogą one dotyczyć jednego lub obu oczu, a nawet być inne w obu oczach.Przyczyny wad wzroku mogą być różnorodne np.

  • genetyczne (krótkowzroczność);
  • wady rozwojowe narządu wzroku np. dystrofie rogówki;
  • następstwa zakażeń wewnątrzmacicznych np. różyczki;
  • czynniki środowiskowe.

Krótkowzroczność – jest to nadmierna moc układu optycznego oka w stosunku do jego długości. Rozwija się miedzy 10-16 rokiem życia. Postępuje powoli i zwykle nie przekracza 4 do 5 dioptrii. Objawami u dzieci są:

  • siadanie blisko telewizora, a w szkole w pierwszej ławce;
  • trudności z dostrzeganiem tego co jest napisane na tablicy;
  • odpisywanie z zeszytu kolegi.

Nadwzroczność – zbyt mała moc układu optycznego oka (jako fizjologiczna występuje u około 80% niemowląt). Często towarzyszy jej zez. U 20% dzieci nadwzroczność jest patologiczna, tzn. niewyrównująca się wraz z wiekiem i wymaga noszenia okularów. Konsekwencjami nadwzroczności są:

  • niechęć do nauki;
  • złe wyniki w szkole;
  • zmęczenie podczas czytania;
  • zapalenia spojówek.

Astygmatyzm – związany jest ze specyficzną budową rogówki tzn. niejednakowym załamywaniem światła w dwóch głównych południkach.Zaburzenia widzenia barwnego – mogą być wrodzone lub nabyte np. po stanach zapalnych siatkówki. Występowanie ich wiąże się z niedoborem barwników światłoczułych w fotoreceptorach siatkówki. Zaburzenia te najczęściej dotyczą osi barw czerwono – zielonej.Wady wzroku mogą być jednym z czynników pogarszających wyniki w szkole, i wpływać na rozwój psychoruchowy a nawet utrudniać integrację w społeczeństwie. Często towarzyszą im takie objawy jak np. bóle głowy, łzawienie, pieczenie oczu, podwójne widzenie.W momencie zgłoszenia przez dziecko jakichkolwiek niepokojących sygnałów ze strony narządu wzroku, powinno być ono jak najszybciej skierowane na pełne badanie okulistyczne.Jedynie wczesna i prawidłowa korekcja wady wzroku pozwala uzyskać całkowitą poprawę widzenia i zapobiec rozwojowi niedowidzenia. Zaniedbanie wady refrakcji prowadzi do rozwoju niedowidzenia z wyłączeniem oka niedowidzącego i brakiem możliwości uzyskania w późniejszym czasie pełnej ostrości wzroku i widzenia obuocznego. Najczęściej przy definiowaniu niedowidzenia opieramy się na kryterium okulistycznym.Uczniom niedowidzącym sprawia trudność czytanie tekstów wydrukowanych zbyt małą i bladą czcionką oraz przy pisaniu mieszczenie się w liniach.W starszych klasach uczniowie ci mają trudności w uczeniu się wzorów chemicznych i matematycznych napisanych w podręcznikach zbyt małą i niewyraźną czcionką.Również zadania chemiczne i matematyczne wymagające dłuższego ciągu działań stanowią dla nich trudność ze względu na konieczność kontroli kilku linii cyfr i znaków. Trudność sprawiać im może także czytanie tekstów zagęszczonych różnymi elementami graficznymi. Staje się to nieraz powodem zniechęcenia ucznia do danego przedmiotu i przypisania mu braku uzdolnień intelektualnych. Uczniowie ci osiągają znacznie lepsze wyniki w zakresie tych treści nauczania, które mają przyswajać sobie słuchowo i przy których stosuje się utrwalanie słuchowe i sprawdziany werbalne.Pewne trudności ucznia niedowidzącego związane są z różnym oświetleniem pomieszczeń (natężenie światła, jego rodzaj, różne rozmieszczenie). Szczególnie nie wskazane jest dla tych uczniów światło wrażliwe, zwłaszcza jeśli odbija się ono o błyszczące płaszczyzny umieszczone w polu widzenia, np. lakierowane pulpity, tablice.Dzieci niedowidzące mają duże trudności przystosowawcze, są niedostatecznie akceptowane społecznie i w konsekwencji ujawniają różne zaburzenia emocjonalne. Bezpośrednią przyczyną tych trudności i zaburzeń nie jest samo upośledzenie wzroku, ale np. brak odpowiednich pomocy optycznych, brak zrozumienia i specjalnej troski o dziecko ze strony nauczyciela, nadopiekuńczy lub odtrącający stosunek rodziców do dziecka. U dzieci tych najtrudniej jest ukształtować właściwą samoocenę.Jak wspomagać dziecko niedowidzące?
Dziecko niedowidzące rozpoczynające naukę w szkole jest w znacznie trudniejszej sytuacji niż jego pełnosprawni rówieśnicy. Wiele trudności można jednak złagodzić przez różne ułatwienia, takie jak:

  • zapewnienie dziecku miejsca w ławce blisko nauczyciela, tak aby miał on możliwość częstej kontroli pracy dziecka;
  • stosowanie powiększonych o 1,5 raza ćwiczeń np. z matematyki i języka polskiego;
  • stosowanie loteryjek i rozsypek literowych, sylabowych, wyrazowych oraz tekstów napisanych na kartach czarnym flamastrem;
  • pogrubienie czarnym cienkopisem linijek do pisania małych liter w zeszytach zawierających trzy linie;
  • pozwolenie na pisanie czarnym flamastrem, jeżeli pismo dziecka jest czytelne i bez błędów, nie należy w ocenie wyolbrzymiać znaczenia kaligrafii;
  • uwzględniać wolniejsze tempo pracy;
  • zapewniać właściwe oświetlenie najlepiej, aby było to światło naturalne chyba, że okulista stwierdzi u dziecka światłowstręt.

 

      


Opracowanie: Profitnet.pl