Opracowania

« Powrót

Uczeń zdolny - opracowała mgr Elżbieta Piwowarczyk – psycholog

2016.10.26

Pojęcie zdolności  Od najmłodszych lat możemy zaobserwować między dziećmi duże i wyraźne różnice indywidualne.  Dotyczą one:

  • szybkości i poprawności myślenia,
  • bogactwa i oryginalności pomysłów,
  • tempa i łatwości wykonywania różnych działań,
  • a także gry na instrumencie, rysowania, malowania itp.

Różnice te określamy mianem zdolności.  Psychologia  rozróżnia zdolności w trzech grupach:1.       zdolności ogólne – określane jako inteligencja2.       zdolności kierunkowe  (specjalne) – uzdolnienia np. matematyczne, artystyczne, językowe.  najwyższy stopień tych zdolności to - talent        3. zdolności twórcze – umiejętność znajdowania wielu różnych 
i oryginalnych rozwiązań  zadań  i problemów.
  Zarówno zdolności ogólne jak i specjalne w zależności od tego jaki pułap osiągnęły powyżej średniej określane są jako                                         wysokie  lub wybitne    Pojęcie ucznia zdolnego  Pojęcie ucznia zdolnego tworzą dwie oceny:1.      społeczna2.      psychologiczna  W pierwszym znaczeniu również (szkolnym) uczeń zdolny to ten, który się dobrze uczy, jest grzeczny, ma wzorowe zachowanie i inne osiągnięcia szkolne. Jest zdolny, bo dobrze się uczy i nie zadaje trudnych pytań, nie kłamie, nie ma dziwnych  pomysłów.  Z kolei w  rozumieniu   psychologicznym to taki, który ma:

  • wysoki iloraz inteligencji,
  • duże osiągnięcia,
  • wysoki poziom twórczy (czyli cechuje go niepokój poznawczy, umie oderwać się od utartych schematów, potrafi znaleźć się w nowej sytuacji, ma pomysły nowych rozwiązań starych pomysłów, nie boi się nowych rzeczy).

Dzieci zdolne nie zawsze w szkole otrzymują dobre oceny.  Uczniowie zdolni to osoby rozwijające się wszechstronnie lub jednokierunkowo.          Inności dziecka zdolnego  Cechy te sklasyfikowano w pięciu grupach objawów i są to:  1.      NADPOBUDLIWOŚĆ  INTELEKTUALNA – przejawia się ona:§         w licznych pytaniach kierowanych przez dzieci do dorosłych,§         pytania maja charakter głęboko poznawczy i abstrakcyjny, często wprawiają dorosłych w zakłopotanie.   2.      NADPOBUDLIWOŚĆ  WYOBRAŻENIOWA – przejawia się ona tym, że dzieci tworzą swój wewnętrzny świat. Posługują się często niezrozumiałym magicznym językiem, minami i gestami. Często otoczenie odbiera to jako patologiczne.    3.      NADPOBUDLIWOŚĆ  EMOCJONALNA – przejawia się labilnością emocjonalną, przeżywaniem często skrajnych uczuć, dużą podatnością na frustrację. Powoduje często poczucie wyizolowania, zawód z powodu niespełnienia własnych oczekiwań, uparte kłótnie.     4.      NADPOBUDLIWOŚĆ  ZMYSŁOWO – SENSORYCZNA – manifestuje się skłonnością do nadruchliwości, kręceniem się w ławce, nietolerowaniem obcisłych ubrań, wzmożoną wrażliwością na bodźce zmysłowe.  5.      NADPOBUDLIWOŚĆ PSYCHOMOTORYCZNA – określana jako brak skupienia uwagi i dekoncentracja. Dzieci zdolne potrafią się zamyślać
i myślami drążyć ciekawe aspekty wykładu lub tworzyć wiersz.
    Jak identyfikujemy ucznia zdolnego?  1.      Nominacja przyznawana przez nauczycieli – jest to najrzetelniejsza
z metod. Nauczyciele z doświadczeniem zawodowym radzą sobie bardzo dobrze. Nauczyciele z mniejszym doświadczeniem mogą mieć kłopot z oceną uzdolnień ukrytych. Pomocne bywają kwestionariusze do oceny uzdolnień. najbardziej znany autorstwa S. R. Laycacka. 
  2.      Wyniki sprawdzianów wiadomości – ważna zawartość sprawdzianów i sposób kształcenia.   3.      Iloraz inteligencji – najczęściej stosowane testy to: Test Ravena     i   Test WISC-R85 – 115 norma intelektualna116-130 inteligencja wyższa niż przeciętna131 – 145 inteligencja wysoka146 - …   inteligencja bardzo wysoka, wybitna     Najlepszym narzędziem diagnostycznym jest Test Ravena  i wszystkie  testy, które badają trzy zasadnicze klasy zdolności twórczych tj.           płynność, giętkość i oryginalność myślenia.   4.      Konkursy – istotny jest poziom konkursu, ważni są rywale i sędziowie.  5.      Nominacja przyznawana przez eksperta – wartość oceny eksperta zależy od jego fachowości, najlepiej żeby to była grupa ekspertów.  6.      Nominacja przyznawana przez rodzica – między trzeci a szóstym rokiem życia najłatwiej wykryć zdolności dzieci.  7.      Nominacja przyznawana przez grupę - uczeń zdolny najczęściej odnajduje się w roli lidera, rzadziej w roli koordynatora.   Jakie metody warto stosować  trakcie nauki szkolnej, aby nie ginęli nam uczniowie zdolni?  1.      Stopniowe zwiększanie wymagań, jednak nie przekraczają możliwości ucznia i nie przyspieszające jego rozwoju.  2.      Ciekawe prowadzenie lekcji.  3.      Wprowadzanie inspirujących elementów materiału, wykorzystywanie wiadomości pozaszkolnych uczniów, przydzielanie im ról np. prowadzenie zajęć grupowych, opracowywanie referatów, prowadzenie badań eksperymentalnych.  4.      Zachęcanie do: udziału w konkursach, olimpiadach oraz korzystania z rozmaitych zajęć pozalekcyjnych.  5.      Objęcie indywidualnym programem nauczania lub indywidualnym tokiem nauki.  6.      Wypracowywanie w sferze społeczno – emocjonalnej ucznia zdolnego: §         modelu wysokiej samooceny i wiary w siebie,§         wprowadzanie w rolę koordynatora a nie lidera.        Instytucje działające na rzecz dzieci zdolnych   1.      Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci.  2.      Fundusz Pomocy Młodym Talentom Jolanty i Aleksandra Kwaśniewskich.  3.      Centrum Dzieci Zdolnych – zlokalizowane przy Specjalistycznej Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej „Uniwersytet dla Rodziców”
w Warszawie.
  4.      Stowarzyszenie Szkół Twórczych.  5.      Stowarzyszenie Szkół Aktywnych.  6.      Szkoły dla zdolnych np. Gimnazjum Akademickie w Toruniu.


Opracowanie: Profitnet.pl